{"id":365,"date":"2020-03-21T23:19:58","date_gmt":"2020-03-21T22:19:58","guid":{"rendered":"http:\/\/piernikarka.pl\/?p=365"},"modified":"2020-03-29T16:01:19","modified_gmt":"2020-03-29T14:01:19","slug":"wiersz-o-malarzu-piernikow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/2020\/03\/21\/wiersz-o-malarzu-piernikow\/","title":{"rendered":"Wiersz o malarzu piernik\u00f3w"},"content":{"rendered":"\r\n

\ud83c\udf37\u2712\ufe0f Pierwszy dzie\u0144 wiosny nastraja lirycznie, nie dziwi zatem fakt, \u017ce \u015bwi\u0119tujemy dzisiaj \u015awiatowy Dzie\u0144 Poezji. \ud83c\udf6aCiekawy wiersz po\u015bwi\u0119conym piernikom stworzy\u0142 nasz wybitny poeta – Konstanty Ildefons Ga\u0142czy\u0144ski (1905-1953).:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
il. Ok\u0142adka z piernikiem przedstawiaj\u0105cym Ho\u0142d Trzech Kr\u00f3li. \u017ar\u00f3d\u0142o: Arkady 1935, R. 1 nr 8: https:\/\/kpbc.umk.pl\/dlibra\/publication\/17429\/edition\/26552<\/a><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Toru\u0144skie Pierniki<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

W jednym domu na Ok\u0119ciu
pod lustrem dwudziestu pi\u0119ciu
widz\u0119 kucharzy;<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

fartuchy im b\u0142yszcz\u0105 pi\u0119knie
i warz\u0105chwie, a jak zerkniesz,
to si\u0119 rozmarzysz.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

W\u0105siki maj\u0105 ze z\u0142ota,
serca te\u017c, wi\u0119c nie dziwota,
\u017ce si\u0119 ich kocha.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

W srebrny beret, w modr\u0105 bluzk\u0119,
w cudne pierniki toru\u0144skie
patrz\u0119 jak sroka.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

To pan Ulanowski z \u0141odzi
te cude\u0144ka r\u0119k\u0105 rodzi,
robot\u0105 w\u0142asn\u0105 –<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u017ceby si\u0119 na nie patrzy\u0142o,
\u017ceby oczom by\u0142o mi\u0142o,
a sercom jasno.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\ud83d\udd75\ufe0f\u200d\u2640\ufe0f Moje w\u0142asne serce piernikowego detektywa drgn\u0119\u0142o i poja\u015bnia\u0142o na ten poetycki opis s\u0142ynnych toru\u0144skich smako\u0142yk\u00f3w. Zacz\u0119\u0142am zastanawia\u0107 si\u0119 dlaczego nazwisko „Ulanowski” brzmi znajomo… gdzie\u015b co\u015b niedawno czyta\u0142am…<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u2757\ufe0f…i nagle wszystkie fragmenty s\u0142odkiej uk\u0142adanki z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 w ca\u0142o\u015b\u0107! W grudniu 1935 roku w miesi\u0119czniku Arkady ukaza\u0142 si\u0119 artyku\u0142 pt.: „Ciasto \u015bw. Priski”. Jego tre\u015b\u0107 dotyczy\u0142a historii wypiekania toru\u0144skich piernik\u00f3w. W odr\u00f3\u017cnieniu jednak od innych artyku\u0142\u00f3w po\u015bwi\u0119conych tej tematyce, autor wskaza\u0142 tak\u017ce na zwyczaj ich malowania:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\ud83c\udf6a „Na powstanie piernika Toru\u0144skiego sk\u0142ada\u0142y si\u0119 trzy rzemios\u0142a, trzy umiej\u0119tno\u015bci. Przyrz\u0105dzanie i wypiekanie ciasta, wycinanie formy, wko\u0144cu z\u0142ocenie i polichromowanie”.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\ud83c\udfa8”Gotowe pierniki z\u0142otnicy z\u0142ocili i polichromowali. Ich umiej\u0119tno\u015b\u0107 tkwi w sztuce ko\u015bcielnej. Pami\u0119taj\u0105c stare malowid\u0142a ko\u015bcielne wykonane technik\u0105 woskow\u0105 i \u015bwi\u0105tki z\u0142ocone i polichromowane, mo\u017cemy sobie wyobrazi\u0107 piernik toru\u0144ski w ca\u0142ej jego okaza\u0142o\u015bci”.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u2753Kim by\u0142 autor tak barwnego artyku\u0142u, bogato ilustrowanego polichromowanymi piernikami, z kt\u00f3rych jeden znalaz\u0142 si\u0119 na ok\u0142adce miesi\u0119cznika artystycznego? To w\u0142a\u015bnie Witold Ulanowski (1893 – 1980) – \u0142\u00f3dzki artysta, malarz i rze\u017abiarz.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
il. Polichromowane toru\u0144skie pierniki . \u017ar\u00f3d\u0142o: Arkady 1935, R. 1 nr 8: https:\/\/kpbc.umk.pl\/dlibra\/publication\/17429\/edition\/26552<\/a><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

\ud83d\udc40 W czasie kwerendy prowadzonej do rozprawy doktorskiej o toru\u0144skich formach piernikarskich, mia\u0142am mo\u017cliwo\u015b\u0107 zapozna\u0107 si\u0119 ze zbiorem Polish Museum of America<\/a>.
Wyobra\u017acie sobie, \u017ce na wystawie tego muzeum znajduj\u0105cego si\u0119 w Chicago, mozna ogl\u0105da\u0107 toru\u0144skie pierniki figuralne!!<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\ud83d\udc68\u200d\ud83c\udf73Wypieczone jeszcze przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w toru\u0144skiej fabryce piernik\u00f3w Gustawa Weese, z zabytkowych form znajduj\u0105cych si\u0119 cz\u0119\u015bciowo obecnie w muzeum! Historyczne wypieki s\u0105 \u015bwietnie zachowane, a do tego pomalowane i z\u0142ocone. Maj\u0105 nawet starannie doczepione zawieszki. Na odwrociach zachowa\u0142a si\u0119 informacja, \u017ce autorem dekoracji malarskiej jest…W.Ulanowski – bohater wiersza Konstantego Ildefonsa Ga\u0142czy\u0144skiego i autor artyku\u0142u podkre\u015blaj\u0105cego walory kolorystyczne piernik\u00f3w historycznych<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\ud83d\uddfa W taki spos\u00f3b odbyli\u015bmy podr\u00f3\u017c przez nieznany do tej pory fragment piernikarskiej historii:
…od XVII i XVIII-wiecznych form piernikowych, poprzez za\u0142o\u017con\u0105 w 1763 roku w Toruniu fabryk\u0119, piernikarza zagniataj\u0105cego przed 1935 rokiem ciasto i kszta\u0142tuj\u0105cego pierniki figuralne, a tak\u017ce poprzez artyst\u0119 kt\u00f3ry z wielkim wyczuciem przywr\u00f3ci\u0142 tradycj\u0119 z\u0142ocenia i malowania piernik\u00f3w a\u017c do muzeum, kt\u00f3re zgromadzi\u0142o i przechowa\u0142o w Ameryce te pi\u0119kne dzie\u0142a sztuki. Ko\u0144czymy na poecie, kt\u00f3ry zachwycony pi\u0119knem i niezwyk\u0142o\u015bci\u0105 toru\u0144skich, artystycznych wypiek\u00f3w unie\u015bmiertelni\u0142 je w wierszu…<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\ud83d\uddfd Toru\u0144 – \u0141\u00f3d\u017a – Warszawa – Chicago… Opowie\u015b\u0107 ma jeszcze inne w\u0105tki… jest w niej miejsce na pewn\u0105 s\u0142ynn\u0105 wystaw\u0119,na kt\u00f3rej pojawi\u0142y si\u0119 nasze pierniki, ale to ju\u017c na inny czas.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\ud83c\udfe0 \ud83d\udcf2Na koniec: poniewa\u017c jeste\u015bmy w trakcie akcji #zosta\u0144wdomu<\/a>, zach\u0119cam do lektury i ogl\u0105dania materia\u0142\u00f3w zwi\u0105zanych z niniejszym wpisem:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\ud83d\udc49 Arkady 1935, R. 1 nr 8: https:\/\/kpbc.umk.pl\/dlibra\/publication\/17429\/edition\/26552<\/a>
\ud83d\udc49 wizyta w wirtualnej kolekcji Polish Museum of America w Chicago: https:\/\/polishmuseum.pastperfectonline.com\/<\/a>
\ud83d\udc49artyku\u0142 o piernikach w innych kolekcjach muzealnych:
http:\/\/piernikarka.pl\/\u2026\/2019\/07\/18\/sladami-torunskich-pier\u2026\/<\/a><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
il. Pierniki kr\u00f3lewskie. \u017ar\u00f3d\u0142o: Arkady 1935, R. 1 nr 8: https:\/\/kpbc.umk.pl\/dlibra\/publication\/17429\/edition\/26552<\/a><\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

\ud83e\udde1Pierniki toru\u0144skie (i nie tylko te) fascynuj\u0105 nadal. Witold Ulanowski pisa\u0142: „Pozostaje jeszcze tylko westchn\u0105\u0107 do \u015bw. Priski, patronki cechu piernikarzy, aby pi\u0119kna tradycja piernika toru\u0144skiego jaknajszybciej od\u017cy\u0142a w nowoczesnej Polsce, aby jeszcze jeden szczeg\u00f3\u0142 obrazu kulturalnej przesz\u0142o\u015bci Polski, zosta\u0142 wydobyty z pod warstw kurzu i patyny zapomnienia”.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

…\u015awi\u0119ta Priska najwyra\u017aniej nadal si\u0119 wstawia i sprawia:
„\u017ceby si\u0119 na nie patrzy\u0142o,
\u017ceby oczom by\u0142o mi\u0142o,
a sercom jasno.”<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Fabryka Cukiernicza Kopernik<\/a> Muzeum Toru\u0144skiego Piernika<\/a> Historia poszukaj<\/a> Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbior\u00f3w<\/a> muzealnictwo.com<\/a> Muzeum Okr\u0119gowe w Toruniu<\/a> Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa<\/a><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

 <\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\ud83c\udf37\u2712\ufe0f Pierwszy dzie\u0144 wiosny nastraja lirycznie, nie dziwi zatem fakt, \u017ce \u015bwi\u0119tujemy dzisiaj \u015awiatowy Dzie\u0144 Poezji. \ud83c\udf6aCiekawy wiersz …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[19,26,20,22,24,28,25,27],"class_list":["post-365","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blog","tag-fabryka-cukiernicza-kopernik","tag-konstanty-ildefons-galczynski","tag-muzeum-torunskiego-piernika","tag-piernik-figuralny","tag-piernik-zlocony","tag-polish-museum-of-america","tag-torunski-piernik","tag-torunskie-pierniki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/365","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=365"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/365\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":403,"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/365\/revisions\/403"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}