{"id":477,"date":"2020-06-25T03:41:20","date_gmt":"2020-06-25T01:41:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.piernikarka.pl\/?p=477"},"modified":"2020-06-25T03:51:43","modified_gmt":"2020-06-25T01:51:43","slug":"lipuskie-betlejem-i-kaszubskie-pierniki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/2020\/06\/25\/lipuskie-betlejem-i-kaszubskie-pierniki\/","title":{"rendered":"Lipuskie Betlejem i kaszubskie pierniki"},"content":{"rendered":"

W poszukiwaniu dawnych form na Kaszubach…<\/p>\n

Piernik kojarzy si\u0119 z Bo\u017cym Narodzeniem. Dzia\u0142o si\u0119 to w Betlejem, mie\u015bcie, kt\u00f3rego nazwa w j\u0119zyku hebrajskim oznacza „Dom Chleba”.<\/p>\n

W Lipuszu na Kaszubach jest miejsce wype\u0142nione zapachem pieczywa. To dom Pani Karoli Bober<\/a>, kt\u00f3r\u0105 wreszcie mog\u0142am osobi\u015bcie pozna\u0107 w pierwszych dniach tegorocznego lata.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Il.1 Katalog wystawy, zabytkowa forma z kolekcji p. Karoli Bober oraz jej wsp\u00f3\u0142czesna kopia Beaty Pranke-Zdzieb\u0142o, fot. AJ<\/em><\/p>\n

O interesuj\u0105cej kolekcji form cukierniczych i piekarniczych us\u0142ysza\u0142am po raz pierwszy na… Dolnym \u015al\u0105sku. Podczas Spotka\u0144 Piernikarskich w Kamie\u0144cu w 2016 roku, mia\u0142am okazj\u0119 pozna\u0107 Agnieszk\u0119 Ganowicz-Rolbieck\u0105, tworz\u0105c\u0105 lukrowane pierniki\u00a0 pod szyldem projektu „Z Sercem Robione”<\/a>. Ju\u017c wtedy Agnieszka wspomina\u0142a o kolekcjonerce dawnych form cukierniczych i makatek mieszkaj\u0105cej na Kaszubach.<\/p>\n

Wkr\u00f3tce potem, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci zaprzyja\u017anionych kole\u017canek z muzealnej biblioteki, zapozna\u0142am si\u0119 katalogiem wystawy pt.: „Zasmakuj w formie. Pomorskie przepisy i formy cukiernicze”, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 w 2017 roku w Muzeum Kultury Ludowej Pomorza w Swo\u0142owie – oddziale Muzeum Pomorza \u015arodkowego w S\u0142upsku. W wydawnictwie znajduj\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno zdj\u0119cia i opisy eksponat\u00f3w jak i przepisy na wypieki zwi\u0105zane z regionem.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Il.2 Pani Karola Bober z form\u0105 piernikow\u0105 – konikiem, fot.AKJ
\n<\/em><\/p>\n

We wst\u0119pie czytamy: „Przewa\u017caj\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 prezentowanych eksponat\u00f3w pochodzi z prywatnej kolekcji pani Karoli Bober z Lipusza. W niniejszym opracowaniu przedstawiono unikatowe, najbardziej wyj\u0105tkowe formy z tej kolekcji i przyporz\u0105dkowano do nich dawne tradycyjne przepisy. Zar\u00f3wno formy, jak i przepisy, odzwierciedlaj\u0105 bogactwo i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 kuchni pomorskiej”.<\/p>\n

O kolekcjonerce wspomniano tak\u017ce tak: „Pani Karola – regionalistka, wielka mi\u0142o\u015bniczka tradycyjnych wypiek\u00f3w, kolekcjonerka wyj\u0105tkowych egzemplarzy starych ksi\u0105\u017cek kucharskich, form cukierniczych, makatek i wielu innych”.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Il.3. Wsp\u00f3lne spotkanie, fot. K.Lewandowski
\n<\/em><\/p>\n

Zanim dojecha\u0142am do Lipusza min\u0119\u0142y kolejne dwa lata. W mi\u0119dzy czasie, w ostatnim artykule<\/a>, mia\u0142am okazj\u0119 zarysowa\u0107 i przedstawi\u0107 wsp\u00f3\u0142czesny obraz \u015brodowiska piernikarskiego w Polsce, w tym wspomnie\u0107 o dzia\u0142alno\u015bci kolekcjonerskiej na Kaszubach.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Il.4. Fragment kolekcji, fot AKJ
\n<\/em><\/p>\n

Czym jest kolekcja? Wed\u0142ug jednej z definicji to „zbi\u00f3r przedmiot\u00f3w jednego rodzaju, gromadzonych przez kogo\u015b ze wzgl\u0119du na ich warto\u015b\u0107 artystyczn\u0105, naukow\u0105 lub historyczn\u0105”. Wymienione cechy zdecydowanie odnajdujemy w lipuskiej Zagrodzie Kaszubskiej. Wyobra\u017acie sobie kilka po\u0142\u0105czonych ze sob\u0105 sto\u0142\u00f3w, zastawionych formami do czekoladek, marcepan\u00f3w, ciasteczek, pudding\u00f3w, lod\u00f3w, babek, galaret, pralin, cukierk\u00f3w i wreszcie piernik\u00f3w. Z ka\u017cdym obiektem \u0142\u0105czy si\u0119 anegdota, cz\u0119sto wspomnienie o dawnych w\u0142a\u015bcicielach i ich losach, czasem zagadka odnosz\u0105ca si\u0119 do funkcji danego przedmiotu, czy te\u017c konkretna informacja o tym w jaki spos\u00f3b\u00a0 z niego korzystano. Na tych kilku metrach tworzonych przez blaty, przedstawiona zosta\u0142a swoista historia piekarstwa i cukiernictwa figuralnego, nie tylko lokalnego, ale i ponadregionalnego. <\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Il.5. Podczas kwerendy, fot AKJ
\n<\/em><\/p>\n

„G\u0142osem” dawnych eksponat\u00f3w jest kolekcjonerka – Karola Bober, kt\u00f3rej opowie\u015bci nadaj\u0105 kontekst i znaczenie ka\u017cdej rzeczy. Jej wiedza jest cenna r\u00f3wnie\u017c z tego wzgl\u0119du, \u017ce uzupe\u0142niona o praktyczne do\u015bwiadczenie. Warto nadmieni\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bcicielka zajmuje si\u0119 tak\u017ce wypiekiem pieczywa. Jest autork\u0105 chleba, kt\u00f3ry zaj\u0105\u0142 II miejsce w konkursie na najlepszy chleb domowego wypieku podczas \u015awi\u0119ta Chleba na Jarmarku \u015aw. Dominika w Gda\u0144sku.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Il.6. Obrazek z wizerunkiem chatki z piernika – ze zbioru przepis\u00f3w Oetkera, fot. AKJ
\n<\/em><\/p>\n

W kolekcji p. Karoli odnajdujemy tak\u017ce piernikarskie elementy. W\u015br\u00f3d nich s\u0105 wycinaki do pierniczk\u00f3w i ciasteczek a tak\u017ce formy zamkni\u0119te zar\u00f3wno drewniane, jak i metalowe. Ciekawym przyk\u0142adem \u0142\u0105czenia tych materia\u0142\u00f3w jest forma z przedstawieniem konika, jeden z ulubionych obiekt\u00f3w kolekcjonerki. Wyci\u0119ta z drewna konturowa sylwetka zwierz\u0119cia jest otoczona blach\u0105, umocowan\u0105 gwo\u017adzikami w taki spos\u00f3b, \u017ce tworzy wystaj\u0105cy rant s\u0142u\u017c\u0105cy do wycinania w cie\u015bcie figurki.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Il.7. Forma katarzynka z drewnianym uchwytem, fot.AKJ
\n<\/em><\/p>\n

Akcentem nawi\u0105zuj\u0105cym w zbiorze do Torunia s\u0105 katarzynki. Mo\u017cemy tutaj zobaczy\u0107 zebrane w p\u0119kach metalowe wspomniane foremki do wykrawania kszta\u0142t\u00f3w oraz wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 si\u0119 rozmiarem i wykonaniem mosi\u0119\u017cn\u0105 form\u0119, maj\u0105c\u0105 posta\u0107 mechanicznego wycinaka na spr\u0119\u017cynach, kt\u00f3ra pod wp\u0142ywem nacisku wykrawa\u0142a s\u0142ynny motyw po\u0142\u0105czonych ze sob\u0105 sze\u015bciu element\u00f3w (tutaj w wariancie nieco zmodyfikowanym).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Il.8. Metalowy wycinak w formie katarzynki, fot. AKJ
\n<\/em><\/p>\n

O Karoli Bober i jej kolekcji mo\u017cna by\u0142oby pisa\u0107 d\u0142ugo i wiele. Warto podkre\u015bli\u0107 znaczenie zar\u00f3wno zbioru jak i wiedzy kolekcjonerki, szczeg\u00f3lnie w zakresie regionalnym. Ze wsp\u00f3\u0142czesnego krajobrazu Pomorza znika\u0142y, nadal znikaj\u0105 kolejne rodzinne piekarnie i cukiernie.\u00a0 \u015awiadectwem materialnym po tych zak\u0142adach s\u0105 zgromadzone w kolekcji elementy wyposa\u017cenia, a dziedzictwem niematerialnym wspomnienia zbierane r\u00f3wnie pieczo\u0142owicie. Zachowaniu pami\u0119ci i obiekt\u00f3w historycznych ma s\u0142u\u017cy\u0107 za\u0142o\u017cona przez p. Karol\u0119 Fundacja „Ocali\u0107 od Zapomnienia”. Kolekcjonerka od lat dzieli si\u0119 wiadomo\u015bciami prowadz\u0105c warsztaty edukacyjne dla r\u00f3\u017cnych odbiorc\u00f3w oraz wyst\u0119puj\u0105c w programach telewizyjnych.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Il.9. Kolekcjonerka z now\u0105 form\u0105 autorstwa Beaty Pranke-Zdzieb\u0142o,\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>fot. Krzysztof Lewandowski
\n<\/em><\/p>\n

Otwarto\u015b\u0107, pasja, zaanga\u017cowanie, go\u015bcinno\u015b\u0107 – tego do\u015bwiadczyli\u015bmy w trakcie spotkania i wizyty w Lipuszu. Razem z Beat\u0105 Pranke-Zdzieb\u0142o – tworz\u0105c\u0105 drewniane formy do piernik\u00f3w oraz Krzysztofem Lewandowskim z Muzeum Toru\u0144skiego Piernika, mogli\u015bmy nie tylko zapozna\u0107 si\u0119 z kolekcj\u0105 ale i wys\u0142ucha\u0107 fascynuj\u0105cych opowie\u015bci w\u0142a\u015bcicielki.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Il.10. Pami\u0105tkowe zdj\u0119cie
\n<\/em><\/p>\n

Rodzinn\u0105 atmosfer\u0119 podkre\u015bli\u0142y chwile sp\u0119dzone przy wsp\u00f3lnym stole, przy pysznym posi\u0142ku przygotowanym dla nas przez Agnieszk\u0119 Ganowicz-Rolbieck\u0105, uwie\u0144czonym dro\u017cd\u017c\u00f3wkami z kaszubskimi truskawkami i kruszonk\u0105 oraz piernikami z wylukrowanymi kaszubskimi motywami. Bardzo dzi\u0119kuj\u0119 za przemi\u0142\u0105 go\u015bcin\u0119 i owocny czas. Wszystkim fanom odkrywania lokalnych tradycji kulinarnych oraz pasjonatom, zafascynowanym dawnymi formami z serca polecam to miejsce! Zapach pieczywa towarzyszy\u0142 nam w drodze powrotnej dzi\u0119ki domowym chlebom wypieczonym przez p Karol\u0119 i jej m\u0119\u017ca Marka.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Il.11.Dro\u017cd\u017c\u00f3wki z truskawkami kaszubskimi
\n<\/em><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Il.12. Wsp\u00f3\u0142czesne kaszubskie pierniki lukrowane autorstwa Agnieszki Ganowicz-Rolbieckiej „Z Sercem Robione”, fot. AKJ
\n<\/em><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Il. 13.\u00a0 Agnieszka Ganowicz-Rolbiecka „Z Sercem Robione” – lukruje pierniki w tradycyjne kaszubskie, regionalne motywy. fot. AKJ
\n<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Je\u017celi chcieliby\u015bcie spr\u00f3bowa\u0107 piernik\u00f3w wed\u0142ug pomorskich przepis\u00f3w,\u00a0 znajdziecie je na kartach wspomnianej ksi\u0105\u017cki<\/a>.<\/strong><\/p>\n

Poni\u017cej zamieszczam jeden z nich:<\/p>\n

Pierniczki z regionu S\u0142upska<\/strong><\/p>\n

1kg m\u0105ki, 2-3 jaja, 10 \u0142y\u017ceczek cukru, s\u00f3l, mas\u0142o, cynamon, mak. 1\/4 l zsiad\u0142ego mleka, mi\u00f3d<\/p>\n

Do przesianej m\u0105ki wbi\u0107 jaja, wsypa\u0107 cukier, s\u00f3l, cynamon, wyp\u0142ukany mak, mi\u0119kkie mas\u0142o. Doda\u0107 zsiad\u0142e mleko i ugnie\u015b\u0107. Ciasto odk\u0142adamy na 30 minut w ch\u0142odne miejsce, nast\u0119pnie wa\u0142kujemy na grubo\u015b\u0107 1 cm i wykrawamy k\u00f3\u0142ka lub p\u00f3\u0142ksi\u0119\u017cyce. Ciastka k\u0142adziemy na nat\u0142uszczonej blaszce, przed pieczeniem smarujemy nierozcie\u0144czonym miodem lub posypujemy cukrem pomieszanym z makiem.<\/em><\/p>\n

Miko\u0142aj Radomski, Joanna Go\u0142ofit „Zasmakuj w formie. Pomorskie przepisy i formy cukiernicze”, Muzeum Pomorza \u015arodkowego w S\u0142upsku, 2017 r., s.29<\/p>\n

 <\/p>\n

Aby zwiedzi\u0107 Kaszubsk\u0105 Zagrod\u0119 i „Lipuskie Betlejem” – jak je pi\u0119knie nazwali lokalni mieszka\u0144cy, warto skontaktowa\u0107 si\u0119 z p. Karol\u0105 Bober, kt\u00f3ra na Facebooku prowadzi sw\u00f3j profil<\/a>.<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 Beacie i Krzysztofowi za wsp\u00f3lny czas sp\u0119dzony na odkrywaniu kolejnej karty piernikarskiej historii.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Il. 14. Karola Bober z chlebem domowym, fot. AKJ<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Il. 15. Z form\u0105 katarzynk\u0105. Fot. Krzysztof Lewandowski<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Il. 15 Wsp\u00f3lne spotkanie przed „Lipuskim Betlejem”<\/p>\n

 <\/p>\n

<\/h1>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W poszukiwaniu dawnych form na Kaszubach… Piernik kojarzy si\u0119 z Bo\u017cym Narodzeniem. Dzia\u0142o si\u0119 to w Betlejem, mie\u015bcie, …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":506,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[46,47,48,49,43,42,41,44,45,33],"class_list":["post-477","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","tag-agnieszka-ganowicz-rolbiecka","tag-forma","tag-formy-cukiernicze","tag-formy-piernikarskie","tag-karola-bober","tag-kaszubskie-pierniki","tag-kaszuby","tag-kolekcja","tag-kolekcjonerka","tag-lukrowanie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/477","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=477"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/477\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":526,"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/477\/revisions\/526"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/506"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=477"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=477"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/piernikarka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=477"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}